Bij gefacetteerd zoeken beperken gebruikers de resultaten stapsgewijs met filters die zijn opgebouwd uit kenmerken van de inhoud – zoals categorie, prijs, merk, datum of auteur. Elke facet toont meestal hoeveel resultaten overblijven. De aanpak is bekend van webshops, maar wordt ook gebruikt in bibliotheken, intranetten en documentarchieven om grote collecties overzichtelijk te maken zonder exacte zoektermen.
Agents, workflows en sjablonen in één werkruimte – gratis demo van 24 uur.
Demo startenInformation retrieval omvat methoden waarmee in een grote hoeveelheid tekst de documenten of passages worden gevonden die bij een zoekvraag passen, en die op relevantie worden gerangschikt. Klassieke benaderingen zoals BM25 wegen zoektermen naar hoe vaak en hoe zelden ze voorkomen; nieuwere voegen semantische gelijkenis toe. Het vormt de basis van zoekmachines, enterprise search en retrieval-augmented generation, waarbij een taalmodel de opgehaalde passages als basis voor zijn antwoord gebruikt.
AI-zoeken verwijst naar zoekmethoden die AI gebruiken om de bedoeling achter een zoekvraag te begrijpen, resultaten te wegen en vaak een samengevat antwoord met bronnen te genereren in plaats van een gewone lijst met links. Technisch gebruiken ze trefwoordzoeken, vectorzoeken over embeddings of een combinatie, vaak gevolgd door een taalmodel. Voorbeelden zijn antwoordmachines op het web en interne kennisbankzoekfuncties die medewerkers helpen te vinden wat ze nodig hebben in handleidingen en richtlijnen.
Query-uitbreiding voegt automatisch verwante termen toe aan een zoekopdracht, zodat ook relevante documenten met een andere formulering worden gevonden. Typische toevoegingen zijn synoniemen, afkortingen, woordvormen of vertalingen: een zoekopdracht naar “opzegging” kan dan ook teksten over “beëindiging van het contract” vinden. Dit is vooral nuttig bij zoeken op trefwoorden, maar kan de precisie verlagen als er te veel of ongeschikte termen worden toegevoegd. Tegenwoordig worden vaak taalmodellen ingezet om de uitgebreide zoekopdrachten te genereren.
In de informatica is een ontologie een formeel model van een vakgebied dat begrippen, hun eigenschappen en de relaties daartussen eenduidig definieert. Zo kunnen mensen en machines gegevens op dezelfde manier interpreteren en er conclusies uit trekken. Ontologieën vormen de basis van veel kennisgrafen, semantische zoeksystemen en dataintegratieprojecten. Voorbeeld: een productontologie legt vast dat een “e-bike” een “fiets” is en een “accu” heeft.
